in 't Wasdom

Toegang tot kennis
januari 20th, 2020 by Jaap de Jong

QuickStart voor bolas

Om snel en effectief de functionaliteiten van bolas onder de knie te krijgen hebben we een QuickStart gemaakt. In negen stappen (met tutorials) leer hoe je:

  • je account activeert en/of je wachtwoord herstelt;
  • bronverwijzingen verwerkt – een literatuurlijst opstelt – bronnen kunt opslaan, delen en bewaren
  • databanken selecteert & slimmer kunt zoeken (in databanken en met Google/Scholar
  • Etc., etc.

Download QuickStart BOLAS

januari 20th, 2020 by Renske ter Avest

Project aanpassen

Een projectgroep bestaat uit meerdere mensen: de projectleider(s), -medewerker(s) en de begeleider(s). Degene die het project aanmaakt is projectleider en heeft méér projectrechten dan de projectmedewerkers en de coach/begeleider.

Aanpassen van het project kan alléén door de projectleider en gaat als volgt:

  1. Ga naar het projectoverzicht;
  2. Rechtsboven staan drie knoppen (alléén bij de projectleider) – met de linkerknop selecteer je een nieuw of ander project, de middelste knop is voor het veranderen van gegevens, klikken op de rechterknop (kruisje) leidt tot verwijdering of uitschrijving;

  3. Klik op de middelste knop en verander de gegevens (startgegevens, onderzoeksvragen, deelnemers, vakgebied) en sla de veranderingen op.

januari 20th, 2020 by Renske ter Avest

Projectbronnen delen

Het delen van bronnen kan met mensen binnen en buiten je projectgroep.  Als projectleider kun je mensen toevoegen of verwijderen.

Ga naar de homepage van het project dat je wilt aanpassen. Klik op het pennetje en voeg mensen toe en/of verwijder anderen. Je kunt er ook je thema/vraagstelling wijzigen of een nieuw project aanmaken. Zie de afbeelding hierboven waar rechtsboven een vergrootglas met pennetje staat.

Op dezelfde pagina staat een kolom met ‘delen project’ met daaronder een link. Die kun je gebruiken om bronnen te delen met mensen buiten je projectgroep. Zij hebben beperkte rechten (alleen lezen).

Naast projectinstellingen heb je ook nog persoonlijke instellingen die je eventueel kunt aanpassen.

januari 20th, 2020 by Renske ter Avest

Uitschrijven of wisselen van project

Een projectgroep bestaat uit meerdere mensen: de projectleider(s), -medewerker(s) en de begeleider(s). Degene die het project aanmaakt is projectleider en heeft méér projectrechten dan de projectmedewerkers en de coach/begeleider.

Projectmedewerkers en/of -begeleiders kunnen zich uitschrijven uit een project of van project wisselen. Zij kunnen het project niet verwijderen. Hoe gaat de wisseling of uitschrijving?

  1. Ga naar het projectoverzicht;
  2. Rechtsboven staan twee knoppen – met de linkerknop wissel je van project, met de rechterknop schrijf je jezelf uit als deelnemer;

  3. Klik op de rechterknop en bevestig je keuze. Na de bevestiging kun je een ander project selecteren. Klik op linkerknop om zonder uitschrijving naar een ander project te gaan of een nieuw project te starten.

januari 20th, 2020 by Renske ter Avest

Project verwijderen

Een projectgroep bestaat uit meerdere mensen: de projectleider(s), -medewerker(s) en de begeleider(s). Degene die het project aanmaakt is projectleider en heeft méér projectrechten dan de projectmedewerkers en de coach/begeleider.

Verwijderen van het project kan alléén door de projectleider en gaat als volgt:

  1. Ga naar het projectoverzicht;
  2. Rechtsboven staan drie knoppen – met de linkerknop selecteer je een nieuw of ander project, de middelste knop is voor het veranderen van gegevens, klikken op de rechterknop (kruisje) leidt tot verwijdering of uitschrijving;

  3. Klik op de rechterknop en bevestig je keuze. Na de bevestiging zijn de projectgegevens verwijderd.

januari 19th, 2020 by Renske ter Avest

BOLAS-knop

Met de BOLAS-knop sla je met één klik een internetbron of andere e-resources op. Dat kan dus ook een Office365 document zijn of een GoogleDocs bestand.

Een opgeslagen bron is dan ook voor andere projectmedewerkers (binnen je school, bedrijf of instelling) toegankelijk. Dit laatste hoeft natuurlijk niet; je kunt bronnen ook privé houden. 

De BOLAS-knop is er voor Chrome De knop voor Firefox en Safari komt binnenkort beschikbaar.

De knop is gratis voor gebruikers met een account. Heb je geen account via school of anderszins, dan kun je hier een account op BOLAS aanschaffen.

januari 17th, 2020 by Renske ter Avest

Instellingen – databanken

In databanken vind je informatie die al door een redactie is beoordeeld. De betrouwbaarheid is hoger. Er is meestal een auteur, een publicatiedatum en een stabiele vindplaats.

Leden van de Koninklijke Bibliotheek (KB) hebben toegang tot meer belangrijke databanken. Voor bovenbouwleerlingen gratis, voor studenten 50% van de prijs die niet-studenten betalen, t.w. €15,00 (100%).

Je kunt hier lid worden van de KB. Als je aangeeft dat je lid bent van de KB  krijg je ook die databanken binnen de bolasapplicatie te zien. Je kunt je KB-lidmaatschap aangeven onder persoonlijke instellingen bij je BOLAS-profiel.

januari 17th, 2020 by Renske ter Avest

Databanken (1): wat, waarom, waar en hoe te gebruiken?

Topdatabanken

Binnen BOLAS kun je gebruik maken van databanken. Een databank geeft toegang tot wetenschappelijke artikelen en boeken. Hiernaast vind je een overzicht van een aantal databanken die je kunt doorzoeken. Je hebt niet altijd toegang tot databanken. Voor een aantal databanken is een lidmaatschap van de Koninklijke Bibliotheek (KB) nodig. #KB Dat lidmaatschap kun je aangeven in je persoonlijke instellingen.

Beweeg met je muis over het rechterdeel van het databankoverzicht binnen BOLAS. Je ziet dan een aantal iconen. De vier iconen staat voor vier opties: favoriseren, opslaan, delen of onzichtbaar maken. Favoriseren is de meest handige optie. Je kunt een gefavoriseerde databank voor elk denkbaar project gebruiken. 

Zoeken naar bronnen binnen databanken kost minder tijd dan zoeken op Google (Scholar). Bij het gebruik van Google Scholar heb je soms geen toegang wanneer je een mogelijk bruikbare bron vind. Bovendien geven databanken toegang tot meer betrouwbare bronnen. Meer betrouwbaar dan de resultaten van googlen. Waaruit blijkt dat? Read the rest of this entry »

januari 17th, 2020 by Renske ter Avest

Databanken (2): welke?

Er zijn veel soorten databanken. Je kunt ze ordenen, bijv. op vakgebied (bijv geschiedenis). Of op soort (bijv. kranten) of – als derde mogelijkheid – op vakgebied èn op soort.

In het hier gebruikte voorbeeld (zie afbeelding) heb ik zowel op geschiedenis  (vakgebied) als op kranten (soort) geselecteerd. Het is best ingewikkeld om te bepalen welke databank je kunt gebruiken. Als je goed weet wat je precies wilt weten (hoofd- en deelvragen) dan ben je ook beter in staat om het type databank te bepalen.

Notabene – Gebruikers die lid zijn van de Koninklijke Bibliotheek (KB) in Den Haag – en dat hebben aangegeven bij hun persoonlijke instellingen binnen BOLAS – krijgen meer databanken te zien dan gebruikers die geen lid zijn.

Read the rest of this entry »

januari 17th, 2020 by Renske ter Avest

Databanken (3): Narcis

In Laelaps, de zoekmachine van BOLAS, is de inhoud van meerdere databanken opgenomen, waaronder die van Nardis.

In de databank Narcis zijn vrijwel alle publicaties van wetenschappers aan Nederlandse Universiteiten te vinden. Vaak zijn die publicaties openbaar toegankelijk. De Nederlandse overheid streeft er naar om wetenschappelijke publicaties voor iedereen beschikbaar te maken (Open Access).

In Narcis vind je niet alleen wetenschappelijke artikelen, proefschriften en rapporten. Je kunt ook van alle denkbaar onderwerp nagaan wie daarbij betrokken zijn en waar ze werken. Die gegevens (organisaties, personen) vind je niet in Laelaps. Als je dit weet, vind je sneller betrouwbare bronnen. Immers, in de databank Narcis wordt alleen de productie van wetenschappers opgenomen.

Hier vind je het overzicht van personen die zich volgens Narcis bezighouden met “kunstmatige intelligentie“. Je kunt het aantal zoekresultaten verder beperken door op vakgebied te zoeken, bijv. classificatie geesteswetenschappen.

Notabene: bedenk dat je zowel Engelstalige als Nederlandstalige termen kunt gebruiken (en combineren). Zie het bovenstaande voorbeeld over “kunstmatige intelligentie” (Engels en Nederlandse terminologie in combinatie met OR. #Tips

januari 17th, 2020 by Renske ter Avest

Databanken (4): E-books

E-books in BOLAS

Met BOLAS kun je snel een overzicht vinden met alle databanken met boeken, zgn E-books. Dit kunnen oudere gedigitaliseerde boeken zijn, maar ook nieuwe.

Ben je lid van de Koninklijke Bibliotheek dan krijg je in het overzicht ook die databanken te zien, waaronder Ebook Central. Dat is één van mijn favoriete databanken met nieuwe boeken. In het rijtje zie je een aantal databanken in een groene balk staan. Die kun je met Laelaps doorzoeken, zoals DOAB en Hathitrust.

Bij het zoeken in databanken is het handig om gericht te zoeken (bijv. op datering) en ook citatietekens te gebruiken. Je sluit daarbij een hoop resultaten uit. Zelf noteer ik mijn zoekstrategie altijd. Dan kan ik die achteraf ook beter verantwoorden naar mijn lezers. Hier vind je bijvoorbeeld het resultaat van een zoekopdracht naar het gendervraagstuk (vanaf 2015) in de databank DOAJ.

Krijg je te weinig resultaten dan kun je natuurlijk altijd soepeler zijn in je criteria. Meestal zijn het te veel resultaten en is het handiger om je zoekopdracht specifieker te maken. Wat wil je weten? Iets over genderrollen in de geschiedenis, dan is deze zoekopdracht misschien handiger. Probeer uit, experimenteer en wees kritisch op je zoekstrategie.

Veel plezier bij het zoeken naar literatuur in Laelaps.

januari 17th, 2020 by Renske ter Avest

Databanken (5): Directory of Open Access Journals (DOAJ)

De Open Access beweging – die vrije toegang tot de wetenschap nastreeft – heeft met de databank DOAJ een groot succes behaald. Iedereen kan zich op de hoogte stellen van de resultaten van de wetenschap. Een goed ding in een tijd van fakenews. Als je wilt kun je je informeren.

Het gaat op dit moment om meer dan 14.000 wetenschappelijke tijdschriften en meer dan vierenhalf miljoen artikelen. De databank DOAJ – met de daarin opgenomen artikelen en tijdschriften – is ook geïndexeerd door onze zoekmachine Laelaps. Dat is een belangrijk onderdeel van BOLAS. Laelaps wordt wekelijks aangevuld met nieuwe artikelen.

Klik hier om in Laelaps uitsluitend te zoeken naar artikelen die afkomstig zijn uit de DOAJ (let op: m.n. Engelstalige artikelen)

januari 17th, 2020 by Renske ter Avest

Databanken (6): BASE

Base behoort met Google Scholar tot de grootste academische zoekmachines. Base is ontwikkeld aan de universiteit van Bielefeld (Noordrijn-Westfalen). Ze hebben een groot aantal Open Access bronnen. Je kunt Base hier doorzoeken. Base geeft de door haar geïndexeerde bronnen ook door aan onze zoekmachine Laelaps.

Op een aantal punten is Base machtig veel interessanter dan Google Scholar, m.n. voor historisch onderzoek. Zo heeft Base naast hedendaagse universitaire bronnen ook een groot aantal bronnen vanaf ca. 1500 geïndexeerd en toegankelijk gemaakt. Google Scholar begint pas vanaf ca. 1990, maar fijn dat deze bronnen met Base wel toegankelijk zijn. In het voorbeeld (klik op bovenstaande afbeelding) zoek ik naar de verhandeling van Erasmus over het Nieuwe Testament. Het eerste resultaat is een vondst in de bibliotheek van de universiteit van Leuven.

Zoals gezegd geeft Base haar bronnen door aan bolas en daar zijn wij blij mee. Elke week worden er nieuwe bronnen opgehaald, geïndexeerd en opgenomen in onze zoekmachine Laelaps. Binnen Laelaps kun je desgewenst uitsluitend naar bronnen van Base zoeken. Kies je echter voor een zoekactie in alle opgenomen databanken dan kun je uit de logo’s naast de items opmaken wat de exacte herkomst is van de resultaten.

januari 17th, 2020 by Renske ter Avest

Databanken (7): DBNL

De DBNL is een goudmijn van de Nederlandse literatuur en geschiedenis. Het gaat om teksten van auteurs uit het Koninkrijk der Nederlanden en voormalige (gekoloniseerde) gebiedsdelen. Dit betekent dat er ook teksten uit Suriname, Indonesië, Vlaanderen zijn opgenomen. 

In Laelaps, de zoekmachine van bolas, zijn meer dan zesduizend titelbeschrijvingen van de DBNL-collectie van e-books (pdf-format) te vinden. Hier vind je – bij wijze van voorbeeld – de gedigitaliseerde collectie van de auteur Albert Helman. Aardig om bijvoorbeeld in een leesproject te bewaren en met anderen te delen. 

Op de website van de DBNL is natuurlijk veel meer te vinden, waaronder de verzameling kinderboeken (méér dan zevenduizend items), de al genoemde collectie e-books en de Atlas van de Nederlandse literatuur.  In die Atlas kun je de auteurs vinden die in je dorp of stad zijn geboren of overleden.

De DBNL is een schitterende parel op de kroon van de Nederlandse literatuur. 

januari 16th, 2020 by Jaap de Jong

Zoeken met Laelaps

Zoeken in Laelaps

Laelaps is de zoekmachine die BOLAS zelf ontwikkelde. Een handige tool die meerdere databanken tegelijk kan doorzoeken (BASE, HBO-kennisbank, DOAJ etc). Je kunt hier alle databanken zien die Laelaps doorzoekt.

Het is belangrijk dat je slim zoekt binnen Laelaps, bijv. op jaartal en op meerdere trefwoorden. Hier een voorbeeld van zo’n combinatie. Drie opmerkingen over de zoekopdracht:

  1. Met het sterretje (*=asterisk) geef je aan dat je alle documenten wilt vinden die met methodi* beginnen. Dit betekent dat je ook documenten met termen als methodiek, methodisch etc. als zoekresultaat krijgt.
  2. Met het +-teken geef je aan dat je niet alleen resultaten wilt met documenten waarin de zoekterm methodi* voorkomt, maar daarin moet ook de term hulpverle* voorkomen. Het +-teken beperkt het aantal resulaten
  3. Met het jaartal 2018 begrens je het aantal resultaten door eisen te stellen aan de publicatiedatum (niet ouder dan …).

Het zoeken met commando’s (zoals het + teken binnen Laelaps [=AND]) noemt men Booleaans zoeken. De techniek is vernoemd naar George Boole (1815-1864), een wiskundige en logicus.