in 't Wasdom

Toegang tot kennis
maart 13th, 2020 by Jaap de Jong

Onderzoekend vermogen

Jos van Helvoort, docent aan de Haagse Hogeschool, ontwikkelde een instrument om de informatievaardigheden van studenten te toetsen. Dat is een technisch-inhoudelijke voorwaarde voor de ontwikkeling van het “onderzoekend vermogen”.

Het instrument – de scoringsrubriek informatievaardigheden – meet zeven vaardigheden (o.a. oriënteren op onderwerp & kwaliteit van primaire & secundaire bronnen en databanken & literatuurlijst & bronverwijzingen in tekst) die nodig zijn voor het schrijven van een essay of eindscriptie. Ik zet het instrument regelmatig in bij studenten om zichzelf te toetsen op dat terrein. Zo’n zelfbeoordeling is een mooie (formatieve) manier van toetsen. Hoe vaardig ben je en wat wordt van je verwacht? Het beoordelingsinstrument is ook geschikt voor leerlingen in de bovenbouw van het VO, zeker als eye-opener. En voor hun begeleiders die het als instrument kunnen hanteren om leerlingen te helpen bij hun reflectie over hun zoekgedrag (en de verbetering daarvan).

Zo’n reflectie of zelfontdekking is misschien confronterend, maar zeker nuttig. Het is goed dat je inziet dat je onbewust onbekwaam bent op een bepaald terrein. Het is zoals mijn oma al zei: “alleen een leeg vat kan worden gevuld.” Je kunt groeien in je vaardigheden: van “onbewust onbekwaam” tot “bewust bekwaam”, maar je moet wel weten waar je staat. Het is daarom goed om pas na dat self-assessment een hoorcollege te geven 😉

Ik ontmoette Jos van Helvoort kort voor zijn promotie, in september 2016, in zijn kamer aan de Haagse Hogeschool waar ik een vroege versie van bolas demonstreerde. Hij vond het een prachtig instrument en was zeer gecharmeerd van het gegeven dat gebruikers hun eigen zoekgedrag kunnen vastleggen en daarover reflecteren (rapportagetool).

Ik ben enthousiast over de scoringsrubriek. Vanwege de besproken “zelfontdekking”, maar ook omdat de punten van Van Helvoort een plek hebben in onze visie (en vervolgens vorm en inhoud kregen in het instrument bolas).


Méér weten? Zie: Scoringsrubriek voor informatievaardigheden en de “persoonlijke instellingen” binnen bolas (instelling voor het vastleggen van het zoekgedrag en – acties).

Het proefschrift van Jos van Helvoort – waarin de scoringsrubriek wordt onderzocht/gevalideerd – is ook te vinden in Laelaps, de zoekmachine van bolas.